HỘI NHẬP QUỐC TẾ» TỔ CHỨC
Bước đột phá cho Mỹ trở lại châu Á
Ngoại trưởng Hillary Clinton: Mỹ coi việc thúc đẩy Hiệp định TPP là trọng điểm của chiến lược trở lại châu Á của Mỹ.

Sau hơn 7 năm ra đời, Hiệp định quan hệ đối tác kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP), đã có 9 thành viên chính thức, 3 nước tham gia đàm phán và một số nước quan sát viên. Ngày 18/4 vừa qua, Liên minh doanh nghiệp Mỹ ủng hộ Hiệp định TPP đã tổ chức cuộc hội thảo giữa đại diện chính quyền và các nhà lập pháp của Mỹ cùng với đại sứ của 8 quốc gia, trong đó có Việt Nam tham gia.

Sức hấp dẫn đang tăng lên

Hiệp định TPP thành lập năm 2005, ban đầu chỉ có 4 nước thành viên là: Singapore, Bruney, Chile và New Zealand, là một hiệp định tự do thương mại trình độ cao.

Đến năm 2009, có thêm 5 nước nữa gia nhập là: Việt Nam, Mỹ, Australia, Malaysia, Peru. Và hiện đang có 3 nước là Nhật Bản, Canada và Mexico đã có đơn xin tham gia đàm phán TPP. Ngoài ra còn có các nước quan sát viên.

Ngày 12/11/2011, lãnh đạo 9 nước đã nhất trí hình thành khung Hiệp định trên cơ sở những thỏa thuận đã thực hiện trong khuôn khổ APEC và các diễn đàn khác bằng việc đưa vào Hiệp định TPP 4 vấn đề mới quan trọng là: Gắn kết môi trường chính sách; Năng lực cạnh tranh và tạo thuận lợi cho kinh doanh; Các doanh nghiệp vừa và nhỏ; Phát triển; Hiệp định mở.

Trong những vấn đề trên, việc tăng cường khả năng tiếp cận cũng như giúp tận dụng được lợi thế của Hiệp định TPP cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ khi Hiệp định có hiệu lực là một nội dung trọng tâm sẽ được các quốc gia thảo luận trong quá trình đàm phán.

Việt Nam và Mỹ hiện đang tiến hành đàm phán, và theo ông Demetrios Marantis, Phó đại diện thương mại Mỹ, đàm phán Hiệp định TPP Việt - Mỹ có nhiều tiến bộ, ông nói: “Hai bên đã đạt được kết quả về tiếp cận thị trường, bảo hộ đầu tư, hỗ trợ các ngành dịch vụ. Hai bên cũng đã thảo luận sự tác động của Hiệp định TPP đối với công cuộc cải cách kinh tế ở Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực sửa đổi luật lao động, cải cách doanh nghiệp nhà nước…”

Mỹ chủ động thúc đẩy Hiệp định TPP

Không phải là nước sáng lập Hiệp định TPP, nhưng khi triển khai chiến lược trở lại châu Á - Thái Bình Dương, Mỹ đã chủ động tích cực trong việc thúc đẩy quá trình đàm phán. Ngoại trưởng Hillary Clinton đã nhấn mạnh rằng, Mỹ coi việc thúc đẩy Hiệp định TPP là trọng điểm của chiến lược trở lại châu Á của Mỹ. Mỹ có ý tưởng lấy Hiệp định TPP làm bước đột phá, thiết lập hệ thống hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương xuyên Thái Bình Dương, từ đó dựng nên “khu mậu dịch tự do châu Á - Thái Bình Dương” do Mỹ chủ đạo, tiến tới giành ưu thế chiến lược toàn cầu.

Đàm phán Hiệp định TPP là sự hợp tác thương mại kinh tế của châu Á - Thái Bình Dương, đặc biệt là khu vực châu Á, đã phát triển nhanh chóng, Mỹ một mặt không muốn bỏ qua cơ hội phát triển kinh tế châu Á - Thái Bình Dương, đồng thời cũng hy vọng thông qua việc xây dựng cơ chế nhất định, tiếp tục chủ đạo trong quá trình thay đổi cục diện về kinh tế, chính trị và an ninh trong tương lai của khu vực phát triển năng động nhất của thế giới trong thế kỷ XXI.

Tại cuộc hội thảo ngày 18/4, Chủ tịch Ủy ban Luật của Hạ viện David Dreier, Chủ tịch Ủy ban Tài chính Thượng viện Max Baucus và Đại diện thương mại Mỹ Ron Kirk đều đánh giá tầm quan trọng của TPP đối với Mỹ và cam kết nỗ lực để thúc đẩy tiến trình đàm phán.

Mỹ cũng hoan nghênh mong muốn gia nhập của Nhật Bản, Mexico và Canada, đồng thời khẳng định hiệp định TPP phải được xây dựng trên những tiêu chuẩn cao. Chủ tịch Ủy ban Tài chính Thượng viện Max Baucus nhấn mạnh TPP cần có những tiểu chuẩn cao hơn so với các hiệp định hợp tác khác. Ông cũng bày tỏ hy vọng tiến trình đàm phán TPP có thể kết thúc vào cuối năm nay.

Lợi ích của Việt Nam từ Hiệp định TPP  

Các nhà phân tích cho rằng, Việt Nam có thể là nước hưởng lợi lớn từ Hiệp định TPP bởi hiệp định này cho phép những sản phẩm quan trọng của Việt Nam, như hàng dệt may, tiếp cận thị trường Mỹ. Nó cũng làm tăng tính hấp dẫn của Việt Nam đối với các nhà đầu tư, bởi sau khi tham gia Việt Nam sẽ phải đáp ứng các tiêu chuẩn khá cao. Những cam kết mới của Việt Nam trong Hiệp định TPP sẽ thúc đẩy tăng trưởng thương mại giữa Việt Nam với Mỹ và các nước khác.

Hiệp định TPP bao gồm các cam kết giúp Việt Nam đạt tiêu chuẩn quốc tế trong những lĩnh vực làm cho Việt Nam trở nên hấp dẫn hơn. Đó là cách Hiệp định TPP thúc đẩy cải cách ở Việt Nam, bởi chính phủ có thể sử dụng những tiêu chuẩn quốc tế để đánh giá mức độ cải cách.

Ông Marantis cho biết, càng về cuối cuộc đàm phán, các thách thức càng lớn hơn đối với hai nước. Về xuất khẩu hàng dệt may sang Mỹ, phía Việt Nam coi là rất quan trọng, còn phía Mỹ lại cho là vấn đề rất nhạy cảm.

Tuy nhiên, những lý do mà Việt Nam sẽ được hưởng lợi là rất rõ ràng: Một là, Hiệp định TPP giúp Việt Nam mở ra con đường tiếp cận thị trường Mỹ, đặc biệt đối với những sản phẩm mà Việt Nam cho là quan trọng như dệt may; Hai là, Việt Nam sẽ có lợi thế hơn khi tiếp cận các thị trường mới mở, như Myanmar; Ba là, nhờ tác động của Hiệp định TPP, cải cách kinh tế ở Việt Nam sẽ diễn ra nhanh hơn; Bốn là, thương mại Việt-Mỹ sẽ tăng trưởng nhanh hơn; Năm là, Hiệp định TPP mới ra đời nên chứa đựng những cam kết chưa từng được đàm phán ở đâu. Các quốc gia thành viên sáng lập Hiệp định TPP có lợi thế đặt ra luật chơi và chuẩn mực cho những nước gia nhập sau phải theo.

Hiện nay các nhà đàm phán đang thực hiện hai nhánh công việc: thúc đẩy lộ trình đàm phán và tham vấn trong nước về sự tham gia thương lượng của Nhật Bản, Mexico, Canada.

Năm 2011, Chủ tịch Việt Nam Trương Tấn Sang, Tổng thống Mỹ Barack Obama và lãnh đạo 9 nước khác đã họp tại thành phố Honolulu và đạt được thỏa thuận về khuôn khổ chung của Hiệp định TPP. Các nhà lãnh đạo yêu cầu các nhà đàm phán đạt được tiến độ để ký kết hiệp định trong năm 2012.

Phát biểu tại Hội thảo ngày 18/4 vừa qua, Đại sứ Việt Nam tại Mỹ Nguyễn Quốc Cường khẳng định sự tích cực của Việt Nam khi tham gia TPP bởi hiệp định này phù hợp với chính sách hợp tác rộng mở của Việt Nam; điều này được thể hiện qua việc Việt Nam đã ký hiệp định tự do thương mại với 15 nước. Tuy nhiên, Đại sứ nhấn mạnh, Hiệp định còn phải được xây dựng dựa trên cơ sở cân bằng quyền lợi và ưu tiên của tất cả các quốc gia thành viên.

Theo kế hoạch, đầu tháng 5 tới, 9 quốc gia tham gia TPP sẽ tổ chức vòng đàm phán thứ 12 tại thành phố Dallas, bang Texas của Mỹ. Vì thế, các nhà đàm phán Việt Nam - Mỹ, cũng như dư luận khu vực đang có sự lạc quan về tiến độ của Hiệp định TPP sẽ được hoàn tất và ký kết vào cuối năm nay./.